با اینکه من هیچ وقت حوصله و سابقه زیادی دریکجا نشستن و مطالعه طولانی ندارم ولی با شوری دوچندان این کتاب را مطالعه کردم و اسامی و نکته های که در جلد اول برام جالب بود رو یادداشت کردم.

سوریاش =  خدای آفتاب آریایی های قدیم

سُلن =  قانونگذار معروف یونانی

بیاس = حکیم معروف یونانی

کیاکسار = آخرین پادشاه ماد و دایی کورش

ماسیس تیوس =  سردار برزگ ایرانی که در جنگ با یونانی ها در زمان خشیارشاکشته شد

آرت میز(آرتامیس) =  این زن دریا سالار ایران در نبرد سالامین با یونانیان بود.بطوری که شجاعت، درایت،دوراندیشی او مشهور بود  .

آتوسا = دختر کورش بزرگ و همسر داریوش اول و مادر خشیارشا

پانته آ = زن زیبای شوشی و همسر آبرادتاس که جوانمردی کورش در حق این زن همه را به شگفتی و تحسین نگه داشت و وقتی شوهرش در جنگ کشته شد او نیز بر جسد شوهرش خودکشی کرد.کورش برای آنها مقبره ای ساخت که تا زمان حمله اسکندر باقی بود(200سال بعد)

خدایان نیز در مسئله عشق از لغزش مصون نیستند.(جبر ویا اختیاری بودن عشق)

آغاز و فرجام کار را با هم نمی توان دید.

شرح کتاب در جلد اول

کتاب ایران باستان جلد اول که تاریخ ایران از قبل از مادها و حوادث مقارن با آن زمان و حکومت ماد و نقش آن در تاریخ ایران وسپس وقایع امپراطوری پارس و تشکیل امپراطوری هخامنشیان و دوران حکومت کورش ،کبوجیه ، داریوش ، خشایارشا  است که به تفصیل و حوصله بسیار آداب و رسوم و جنگ های این پادشاهان و اخلاق پارسیان را با مردم سرزمین های فتح شده که راز جاودانگی آنهاست را بیان کرده است.در این کتاب به اسناد تاریخی و نوشته های تاریخ نویسانی همچون کتزیاس(طبیب یونانی دربار داریوش دوم واردشیر دوم بوده و پنج کتاب در مورد تاریخ ایران و تاریخ هند و رودها و کوها و دریانوردی داشته است) ،کزِنًفون مورخ یونانی ( شاگرد سقراط، او سه کتاب در مورد ایران یک از جنگ های کورش  و دو کتاب دیگر اقتصاد و تربیت جوانان پارسی و مملکت داری آنان را تشریح کرده و خود او نیز در جنگ کورش کوچک هخامنشی با اردشیر دوم شرکت داشته است)  و ...

خلاصه جلد دوم کتاب ایران باستان

جلد دوم کتاب ایران باستان شامل998 صفحه نوشته حسن پیرنیا مطالعه این جلد هم  به پایان رسوندم. شامل شرحی دقیق و کامل از اوضاع حکومت ایران در زمان هخامنشیان از بعد از سلطنت خشایارشا اول یعنی اردشیر اول دراز دست و روابط ایران با یونان، شورش های برخی ایالات پارس بزرگ مانند شورش مصر و تسخیر مجددآن  وشورش قبرس و نقل از اردشیر دراز دست در تورات وشرح مفصلی از  وقایع دربار ایران و شاهان و نحوه به تخت نشستن آنها  تا حمله اسکندر است. و در نهایت در سال 330 قبل از میلاد حمله اسکندر غروب را برای هخامنشیان به ارمغان آورد را به شرح کامل از زبان یونانیان و بعضی تاریخ نویسان دیگر بیان داشته است. در جلد دوم کتاب حکومت شاهان هخامنشی از اردشیر اول (دراز دست) وخشایارشا دوم، سُغدیان ،داریوش دوم،اردشیر دوم ، اردشیر سوم ،آرسس و سلطنت داریوش سوم آخرین پادشاه هخامنشیان می پردازد همچنین تشکیلات اداری و نظامی و طبقات اجتماعی پارسیان را به نحو کاملی تشریح کرده و تمام ایالات تابعه آن که مشتمل بر بیست ایالت بوده است را به شرح کامل نیز آورده است.نویسنده تمامی جنگ های اسکندر را در ایران و دعوی الوهیت او درخواست پرستش او به عنوان پسر خدا وحوادث پیرامون مرگ او را  به تفصیل بیان کرده است.

اردشیر دراز دست = فرزند خشایارشا و شاهنشاه بعد از او اوست . بعلت اینکه یکی ازدستانش درازتر بوده او را با این نام می خواندند.

آری برزن(آریوبرزن) = سردار نامدار ایرانی که در نبرد با اسکندر در دربند پارس کشته شد.قبری در منطقه رستم نورآباد ممسنی(شهرستان رستم) از شهرستان های فارس که در شمال غربی شیراز واقع است و مسیر حرکت اسکندر به طرف پارسه بوده است. به سبک آرمگاه هخامنشیان وجود دارد که این قبر را منصوب به او می دانند

هراکلید =  ظاهراً یونانی بوده است تاریخ ایران را در پنج جلد نگاشته است.

رکسانه = یونانی شده روشنک که اسمی ایرانی است.که با اسکندر ازدواج میکند.

بقراط = حکیم یونانی که هم عصر بقراط ریاضیدان بوده است .گاهی این دو را یکی می پنداشته اند که اشتباه است

کلئوپاترا = دختر فلیپ و خواهر اسکندر مقدونی است

نپتون = رب النوع دریا در یونان

آپلون = رب النوع آفتاب در یونان

ستاد = مقایسی یونانی از طول معادل اسپرسا در پارسی برابر با  متر185 یا 147 متر است

مینا = واحد وزن در بابل که معادل یک کیلو یا 12 سیر بوده است

ماههای پارسی که در کتیبه داریوش از آنها نام برده شده است به همرا معنی لفظی آنها که در پرانتز آورده شده است.

ماههای پاییز = باغ یادیش(پرستش خدا) ، ادوک نیش ، آثژیادی (یاد آتش)

ماههای زمستان = اَنامَک ، مرغَ زَنَ (چمن زن) ، وی یَخَن

ماههای بهار = گَرم پَدَ (پای گرما)،ثورواهر(بهار پورغرور) ، ثای گرچیش

فصل تابستان = به دست نیامده و یا اینکه ذکر نشده است

خلاصه جلد سوم کتاب ایران باستان

جلد سوم کتاب ایران باستان نوشته حسن پیر نیا شامل 862 صفحه به حوادث زمان مرگ اسکندر و مجادلات سرداران بعد مرگ اسکندر مقدونی و تعین جانشین برای او و همچنین فرو پاشی امپراطوری او اختصاص یافته است.نویسنده به حکومت هایی که بعد از اسکندر شکل گرفته است اشاره میکند و تاریخی مفصلی از آنها  را بیان می کند.این حکومت ها شامل سلوکی ها ،پارتی ها(اشکانیان) است.در این کتاب به آداب و فرهنگ و همچنین نژاد و جنگ های رخ داده و رخداد های مهم ایران در این عصر می پردازد.

سٌورِنا = سردار بزرگ اشکانی  در نبرد با روم،کراسوس سردار رومی ا شکست داد

زندگی نامه حسن پیرنیا

حسن پیرنیا معروف به میرزا حسن خان مشیر الدوله پیرنیا فرزند میرزا نصرالله خان مشیرالدوله نائینی از رجال عهد قاجار درتاریخ1252 شمسی در تهران به دنیا آمد و در روسیه از مدرسه نظامی کادتسکی کرپوس روسیه تزاری ودر رشته حقوق از دانشگاه مسکو فارغ التحصیل شد ودر سیاست دستی داشت وصدارت و وزارت در زمان قاجاریه و پهلوی اول مقام های داشت.ایشان مسلط به زبان عربی و روسی و فرانسوی بود و با انگلیسی نیز آشنایی داشت. به همت ایشان اولین مدرسه سیاسی در سال1317 ق  تاسیس شد.همینطور ایشان کتابهای در زمینه حقوق1319ق و در زمینه تاریخ کتاب ایران باستانی1306 ش و کتاب داستانهای ایران قدیم نوشته و چاپ گردید. ودر سال 1308 شمسی اهتمام به نوشتن کتاب مهم ایران باستان کردند که پس از تلاش و همت فراوان دو جلد از آغاز تاریخ ایران تا اوایل دوره اشکانی را  به رشته تحریر درآور و بقیه تاریخ قدیم ایران را نیز در دو جلد دیگر تا ظهور اسلام  در دست داشت که متاسفانه عمر ایشان  با اتمام آن وفا نکرد و ایشان در سال 1312 شمسی سکته میکنند ونیمی از بدن شان فلج می شود و در نهایت بعد از دوسال تحمل بیماری  این دنیا را وداع می گویند........روحش شاد.

 منبع : کتاب ایران باستان جلد اول،دوم،سوم تالیف حسن پیرنیا